Trzy dawne przekazy o Łosośnej
Trzy dawne przekazy o Łosośnej
Interesujące informacje dotyczące Łosośnej, aczkolwiek mające tylko historyczną wartość, wyszperałem w trzech starych źródłach:
* Ładowski na s. 334 pisał o łososiach: „W Polszcze najwięcej poławiają się w rzece nazwanej: Łosośna”. Ciekawe, czy podał to na podstawie znanych mu informacji o faktycznym połowie łososi w tym cieku, czy też tylko z powodu jego nazwy?
* Chłopicki na str. 104 i 105 podał:
- „Sławna z wybornych pstrągów rzeczka Łosośna uprzejmie wita podróżnych swem opiętym w ajerowe czuby modrem zwierciadłem”;
- o Kuźnicy: „Za płynącą tu rzeczką Łosośną, ładny widoczek, złożony z zielonych wzgórzy, z cerkwi bukietem drzew okolonej i z eleganckiej stacji przechodzącej tędy kolei, upiększa znacznie tę okolicę”.
* Gloger na str. 40 podał: „O pół mili poniżej Grodna wpada do Niemna z lewego brzegu rzeczka Łosośna, stanowiąca w tem miejscu granicę Królestwa z Cesarstwem, równie jak Niemen od tej chwili, którego brzeg lewy należeć będzie dalej do Kongresówki, a prawy do Guberni Grodzieńskiej, a poniżej Wileńskiej. Łosośna żywi w swej wodzie poszukiwane przez gastronomów pstrągi, a że te jak wiadomo, są gatunkiem łososia, więc stąd wzięła początek nazwa rzeki, od rzeki zaś nazwa leżąca nad nią wioski. Rzeczkę nazywał Wiktor Łososianką, o blechach zaś Tyzenhauza, ani o podmytej przez Łosośnę szczęce mamuta z olbrzymim zębem i pniach starożytnych, które tu kiedyś znaleziono, nic nie wiedział. Jego wiadomości z paleontologji i osteologji dyluwialnej ograniczały się podaniami o wielkoludach i silnej wierze w znajdowanie ich kości. [...] Łosośna płynie bystro, a jak powiadał Wiktor, pięć
-21-
młynów podobno na przestrzeni jednej mili obraca. Nad jej ujściem pławił się w słonecznym błękicie upatrujący łupu drapieżny i wielki, ciemnej barwy jastrząb, którego gatunek zowią szulakiem nad Niemnem i Narwią. Poniżej ujścia, gdzie Niemen robi stanowczy zwrot na północ, minęliśmy na lewym brzegu wąwóz, zwany Wileńskim Rowem i rapę Łososiankę”.
Nazwa wsi i cieku jest bardzo stara. Najstarsza znana mi wzmianka o wsi pochodzi z 1499 r. Rzekę wspomniano w 1503 r. (Akty... 1897 nr 432, 667).
Literatura cytowana:
Akty litovskoj metriki. 1897. T. 1. Cz. 2. Warszawa.
Chłopicki E. 1863. Notatki z różnoczasowych podróży po kraju. Warszawa.
Gloger Z. 1888. Podróż Niemnem. Wisła, 2: 30-84.
Ładowski S.P. 1804 (I wyd. 1783). Historya naturalna kraiu polskiego. T. 1. Kraków.
