XXV rocznica powstania Klubu „Pstrąg"

Napisane przez dr Stanisław Cios.

Na początek 2005 r. przypada szczególna rocznica – mija 25 lat od inicjatywy założenia Klubu „Pstrąg” w Warszawie.

Moim zdaniem było to jedno z najważniejszych wydarzeń w życiu PZW od momentu jego założenia w 1950 r. Wypada więc przybliżyć, a może wręcz ocalić przed zapomnieniem, wydarzenia sprzed ćwierć wieku, które wpisały się w nurt przemian społecznych tamtego okresu. Jurkowi Komarowi i Tadeuszowi Mikołajukowi dziękuję za przekazanie mi archiwalnych dokumentów i korespondencji Klubu, które obszernie tu wykorzystałem.

29 lutego 1980 r., a więc na długo przed pamiętnym sierpniem „Solidarności”, odbyło się pierwsze inauguracyjne zebranie Klubu. Dyskutowano głównie o prowadzeniu gospodarki rybami łososiowatymi na ciekach podwarszawskich – o zarybieniu, ochronie, badaniach chemicznych wody, sprawach finansowych, itp. Wybrano zarząd w składzie: Andrzej Bakanowski, Marek Daniewski, Jerzy Komar, Czesław Łaszek (główny konserwator przyrody Województwa Warszawskiego), Włodzimierz Madaliński i Marek Trojanowski. Wśród innych osób zaangażowanych w prace Klubu byli m.in.: Jerzy Lipka, Marian Paruzel,

-11-

Kazimierz Włodarczyk i Leszek Załucki. Klub działał nieformalnie, a zebrania odbywały się w odstępie kilku tygodni. Jednym z ważniejszych nurtów prac było ustalenie formuły działania Klubu, a zwłaszcza jego statusu prawnego.

5 stycznia 1981 podjęto decyzję o założeniu koła wędkarzy specjalizujących w połowie ryb łososiowatych. Zebranie założycielskie odbyło się 14 stycznia, a deklarację członkowską podpisało 51 wędkarzy z różnych kół warszawskich. Pierwszym prezesem został Jerzy Komar (redaktor naczelny WW), a sekretarzem Józef Kaszanits (członek redakcji WW). Tego samego dnia wystąpiono z pismem do ZO Warszawskiego PZW o „podjęcie stosownej uchwały umożliwiającej rozpoczęcie działalności koła ‘Pstrąg’”. Podobne pismo ponownie wysłano 13 lutego.

ZO nie chciał podjąć stosownej decyzji i 17 lutego wystąpił do ZG PZW. W piśmie ZO czytamy: „Zarząd Okręgu Stołecznego PZW przesyła w załączeniu wniosek grupy wędkarzy przy Red. ‘Wiadomości Wędkarskich’, do którego Prezydium ZO ustosunkowało się na odbytym zebraniu negatywnie. Zgodnie z §43 pkt. 7 Statutu PZW, a szczególnie regulaminu koła §1, koła mogą być organizowane w miejscu pracy lub zamieszkania. Przedstawiona lista kandydatów jest grupą osób z całego terenu woj. stołecznego, z różnych zakładów pracy i kół PZW, a nawet zamieszkała na terenie innych województw. W związku z powyższym Prezydium ZO prosi Zarząd Główny o opinię i ustosunkowanie się do powyższej sprawy”.

23 lutego Komitet Organizacyjny Koła „Pstrąg” przesłał pismo do ZG, w którym czytamy: „19 lutego 1981 r. odbyło się posiedzenie założycielskie Koła PZW ‘Pstrąg’. Ustalono założenia programu działania, które pragniemy przedstawić władzom Zarządu Głównego PZW.

1. Skupienie wędkarzy zrzeszonych w kołach warszawskich PZW uprawiających połów ryb łososiowatych.

2. Próba introdukcji pstrąga potokowego w rzekę Jeziorkę w porozumieniu z terenowym gospodarzem wody. Będzie to dalszy ciąg eksperymentu Okręgu Warszawskiego PZW z 1955 r., jako przyczynek do odrodzenia ichtiofauny endemicznej w Polsce.

3. W porozumieniu z właściwymi Kołami terenowymi zagospodarowanie wód dotychczas nieprzydatnych do wędkowania, a rokujących nadzieje na zasiedlenie pstrągiem potokowym, tęczowym lub lipieniem.

4. Stworzenie w przyszłości łowisk ryb łososiowatych w pobliżu stolicy.

5. Pomoc i współpraca z terenowymi kołami PZW, dotycząca zarybiania i ochrony wybranych interesujących łowisk ryb łososiowatych w Polsce.

6. Propagowanie sportu muszkarskiego w kole i okręgu warszawskim. Współorganizacja okręgowych zawodów muszkarskich w Stołecznym Okręgu Warszawskim.

7. Szkolenie młodzieży oraz praca dydaktyczna w dziedzinie produkcji materiału zarybieniowego i sportu wędkarskiego (pogadanki, filmy, przeźrocza, nauka wiązania sztucznych much).

8. Aktywne uczestnictwo w imprezach PZW w ramach Okręgu Warszawskiego PZW”.

24 lutego ZO ponownie rozpatrywał sprawę wniosku koła. W piśmie do redakcji WW z 25 lutego czytamy, że ZO „podjął negatywną decyzję w sprawie powołania koła PZW ‘Pstrąg’. Postanowiono, że Prezydium ZO uwzględni możliwość powołania sekcji lub klubu specjalistycznego ‘Pstrąg’. W sprawie ‘umiejscowienia’ w/w sekcji lub klubu oraz form organizacyjnych (regulaminu, opłat składek, planów pracy, itp.) zadecyduje Prezydium ZO w trybie roboczym”.

-12-

Członkowie Klubu nie ustawali w swoich wysiłkach i 12 marca przyjęli „Regulamin Klubu wędkarskiego ‘Pstrąg’”. Warto przytoczyć w całości ten ciekawy dokument.

1. Celem Klubu wędkarskiego „Pstrąg”, zwanego dalej Klubem, jest:

1. zrzeszanie miłośników sportowego połowu ryb łososiowatych, zamieszkałych na terenie Warszawy;
2. organizowanie łowisk ryb łososiowatych i gospodarowanie na tych łowiskach;
3. propagowanie ochrony wód, a zwłaszcza krainy pstrąga i lipienia oraz żyjących w nich szlachetnych gatunków ryb, jako szczególnie zagrożonych wyniszczeniem;
4. szerzenie wiedzy o rybach łososiowatych oraz o sposobach ochrony i gospodarowania na wodach pstrąga i lipienia;
5. podnoszenie etyki wędkarskiej i umiejętności łowieckich wśród wędkarzy, a zwłaszcza organizowanie szkoleń, prelekcji, pokazów filmów, przeźroczy, itp. Dla własnych członków, a w miarę potrzeb i możliwości także dla innych zainteresowanych tym kolegów.

2. Klub gospodaruje na własnych łowiskach, obierając na nie wody wymagające rekultywacji, zarybiane i chronione ze środków własnych, dla swoich członków. Wędkarze nie będący członkami Klubu mogą korzystać z łowiska Klubu na zasadach określonych przez Zarząd Klubu i tylko na podstawie pisemnych zezwoleń odłowu.

3. Zasady przyjmowania członków.

1. Ubiegający się o członkostwo Klubu musi przedstawić Zarządowi Klubu prośbę (na piśmie) o przyjęcie w poczet kandydatów Klubu zaopatrzoną w rekomendacje dwu rzeczywistych członków Klubu oraz wykazać się przynajmniej dwuletnim stażem w PZW.
2. Zarząd Klubu po zbadaniu rekomendacji przeprowadza z kandydatem rozmowę wstępna, po której podejmuje decyzję o dopuszczeniu (lub niedopuszczeniu) do egzaminu wstępnego. Decyzja Zarządu Klubu jest niezawisła, lecz przysługuje od niej odwołanie do walnego zebrania.
3. Po zdaniu egzaminu wstępnego, który w przypadku niepomyślnego wyniku może być powtarzany w terminach półrocznych, rozpoczyna się staż kandydacki, który nie może trwać krócej niż 1 rok, ani dłużej niż 2 lata. Kandydat odbywa ten staż pod nadzorem członków rekomendujących.
4. Członkostwo rzeczywiste nadaje walne zebranie w głosowaniu tajnym na wniosek kandydata lub rekomendujących. Brak wniosku o nadanie członkostwa rzeczywistego po upływie 2 lat od przyjęcia na staż kandydacki powoduje utratę praw kandydackich z mocy niniejszego regulaminu.
5. Członkowie-założyciele, którzy okresowo przestali być członkami Klubu (z wyjątkiem wykluczenia przewidzianego w pkt. 4b) uzyskują ponowne członkostwo rzeczywiste Klubu z pominięciem postanowień pkt. 3a-d, na podstawie pisemnego oświadczenia i uregulowania należności.

4. Członków i kandydatów Klubu obowiązują następujące zasady etyczne:

1. Przestrzeganie wymiarów i okresów ochronnych ustalonych w regulaminie sportowego połowu ryb oraz uchwałami Klubu (podwyższone wymiary i rozszerzone okresy), zarówno na wodach Klubu, jak i na wszystkich innych łowiskach.
2. Każde udowodnione naruszenie zasad etyki przyjętych w Klubie powoduje dożywotnie wykluczenie z Klubu. Decyzję o wykluczeniu podejmuje z urzędu sąd koleżeński Klubu

-13-

po stwierdzeniu winy oskarżonego. Decyzja sądu koleżeńskiego Klubu jest ostateczna.

5. Członków i kandydatów Klubu obowiązuje świadczenie na rzecz Klubu. Dotyczy to zarówno współdziałania w utrzymaniu kontroli i zagospodarowania łowisk, jak też innych świadczeń ustalonych podjętymi uchwałami. Przyjmuje się jako zasadę indywidualizowanie świadczeń na rzecz Klubu. Podejmowane w tych sprawach decyzje Zarządu Klubu obowiązują do najbliższego walnego zebrania, które je zatwierdza lub uchyla.

6. Pracami Klubu kieruje Zarząd złożony z: prezesa, wiceprezesa, sekretarza, skarbnika i członków. Walne zebranie powołuje również w drodze wyborów: komisję rewizyjną, sąd koleżeński, komisję szkoleniowo-egzaminacyjną oraz kapitanat sportowy. W miarę potrzeb Zarząd Klubu może powoływać zespoły specjalne do wykonywania określonych zadań jednorazowych, okresowych lub stałych.

7. Członkowie Zarządu Klubu i komisji wybierani są w wyborach tajnych z nieograniczoną ilością kandydatów.

8. Wybory prezesa Klubu odbywają się oddzielnie na tych samych zasadach.

9. Kadencja władz trwa 3 lata. Nie można sprawować tej samej funkcji dłużej niż przez dwie kadencje.

10. Walne zebranie może podejmować uchwały  jeżeli uczestniczy w nim co najmniej połowa członków Klubu.

11. Kandydaci nie posiadają praw wyborczych i ich obecność na walnym zebraniu nie tworzy kworum.

12. Każdego roku, po zakończeniu sezonu, Zarząd Klubu składa sprawozdanie z działalności przed walnym zebraniem. Walne zebranie udziela zarządowi absolutorium. Brak absolutorium powoduje złożenie funkcji przez Zarząd Klubu i ogłoszenie wyborów władz, które muszą się odbyć najpóźniej w terminie 1 miesiąca od zebrania sprawozdawczego. Wybory nowych władz mogą się odbyć także na zebraniu sprawozdawczym, jeżeli tak zdecyduje ¾ obecnych.

13. Nie udzielenie absolutorium może dotyczyć nie całego zarządu, lecz jednej lub kilku osób.

14. Wniosek o nie udzielenie absolutorium może być zgłoszony z urzędu przez komisję rewizyjną i każdego rzeczywistego członka Klubu na zebraniu sprawozdawczym. W okresie między zebraniami walnymi wnioski członków stanowiące wotum nieufności mogą być kierowane tylko do komisji rewizyjnej.

15. Nadzwyczajne walne zebranie może być zwołane przez Zarząd Klubu na wniosek komisji rewizyjnej lub na wniosek co najmniej 1/3 członków rzeczywistych.

16. Po zebraniu sprawozdawczym Zarząd Klubu składa roczne sprawozdanie władzom okręgowym PZW.

17. Członkostwo Klubu ustaje z powodu wystąpienia złożonego na piśmie, zaleganie z opłatami na rzecz Klubu poza wyznaczone terminy, albo na skutek wykluczenia (pkt 4b).

18. W razie rozwiązania Klubu jego fundusze zostają przekazane na cel społeczny określony w uchwale o rozwiązaniu Klubu. Uchwała o rozwiązaniu Klubu zapada większością 2/3 członków rzeczywistych.

19. W sprawach nie określonych niniejszym regulaminem mają zastosowanie przepisy regulaminu koła.

Tego samego dnia Koło-Klub ‘Pstrąg’ wystąpiło do Prezesa ZG. W piśmie czytamy: „Nawiązując do ustaleń podjętych w rozmowie 6 .03.1981 [... członkowie Klubu] proszą o

-14-

zarejestrowanie Koła ‘Pstrąg’ tymczasowo (to znaczy nie później niż do 30 czerwca 1981, jeżeli XXII Krajowy Zjazd Delegatów nie przyjmie w statucie PZW zmian umożliwiających zarejestrowanie naszego koła) jako Klubu ‘Pstrąg’ w taki sposób, aby Klub mógł rozpocząć działalność najpóźniej od 1 kwietnia 1981. Zachowanie tego terminu jest konieczne ze względu na zamiar zarybienia łowiska pstrągiem potokowym w kwietniu. Klub i przyszłe Koło ‘Pstrąg’ będzie działać na podstawie regulaminu przyjętego jednogłośnie przez członków-założycieli (w załączeniu).

 Stanowisko takie zajmujemy w przekonaniu, że Kolega prezes ze swej strony poleci stosownym pracownikom Związku przygotowanie dokumentu uprawniającego Klub do podjęcia działania w wyżej podanym terminie, z prawem posiadania własnego łowiska, tzn. rzeki Jeziorki w jej górnym biegu (obecnie całkowicie nie zagospodarowanej i doszczętnie wyrybionej), całkowitej wyłączności w udzielaniu zezwoleń na wędkowanie na tym łowisku, oraz wszelkich uprawnień gospodarczych, jak w łowisku specjalnym. Zarząd Klubu liczy również na zadeklarowaną przez Kolegę Prezesa pomoc ZG PZW w zagospodarowaniu górnej Jeziorki dla potrzeb Klubu”.

28 marca Klub otrzymał z ZO pismo następującej treści: „Z polecenia Prezydium ZO, które 23.III. br. dyskutowało sprawę powołania Zespołu ‘Pstrąg’, uprzejmie informuję, że:

Prezydium wyraziło zgodę na rozpoczęcie prac i zarybienia pstrągiem rzeki Jeziorki. Sprawy szczegółowe zawiązane z zarybieniem należy uzgodnić jednak na roboczo z gospodarzami rzeki, tj. z kołem miejsko-gminnym w Piasecznie oraz ZO PZW w Radomiu.

Sprawy dot. organizacyjnych problemów formalnego powołania i działania koła (regulamin) ustalone zostaną w dalszym terminie, tj. w miesiącu kwiecień-maj, po ukonstytuowaniu się i rozpoczęciu prac przez nowe władze Okręgu”.

W kolejnym piśmie ZO, kierowanym do ZG, czytamy: „Prezydium ZO 13.04.1981 rozpatrzyło ponownie sprawę zorganizowania koła-klubu ‘Pstrąg’. Na podstawie rozeznania i zaciągniętej opinii prezesów kół warszawskich Prezydium ZO nie znajduje ani podstaw prawnych, ani oparcia społecznego (zakład pracy, instytucja) na proponowaną działalność klubu ‘Pstrąg’. Intencja założycieli może być słuszna, ale warunki i środki potrzebne na zagospodarowanie są na razie znikome.

Prezydium ZO nie może podjąć przychylnej decyzji odnośnie powołania koła lub klubu ‘Pstrąg’, jest to bowiem sprzeczne z aktualnie obowiązującymi przepisami statutu, a jego interpretacja leży jedynie w gestii ZG PZW. Jest to także niezgodne z ogólną opinią szerokich rzesz wędkarskich, co zostało m.in. wyraźnie określone w stanowiskach zajmowanych na odbytym niedawno XII Okręgowym Zjeździe Delegatów PZW. Członkowie i aktyw PZW zdecydowanie przeciwstawiają się tworzeniu tzw. ‘łowisk specjalnych’ i wszelkich ograniczeń wędkowania. Szczególnie w warunkach dużej ilości członków i nikłych możliwości korzystania z akwenów na terenie województwa stołecznego, wszystkie wody na naszym terenie muszą być ogólnie dostępne.

Wychodząc z powyższego założenia, Prezydium nie może podjąć przychylnej decyzji, gdyż nie leży to w jego kompetencji, jak również nie może popierać takiego wniosku do ZG”.

Na jakiś czas więc sprawa przycichła. Czekano na wyniki zjazdu PZW. Koło-Klub ‘Pstrąg’ ponownie wystąpiło do Prezesa ZO 1 października: „Uprzejmie proszę o informację, czy zmiany dokonane w statucie PZW na ostatnim Krajowym Zjeździe Delegatów stwarzają – zdaniem Kolegi Prezesa – podstawy do zarejestrowania nas w Okręgu Warszawskim. Równocześnie informujemy, że zainteresowanie tą formą zrzeszania się, tzn. według

-15-

wspólnoty zainteresowań, nie słabnie, zwłaszcza w środowisku pstrągarskim. Ponieważ przed zjazdem istniały przeszkody formalne w zarejestrowaniu takiej formy działania, decyzję ZO przyjęliśmy jako czasowe odroczenie sprawy”.

Odpowiedź ZO została udzielona 2 listopada: „W odpowiedzi na pismo Kolegi, dotyczące udzielenia informacji, czy nowy statut przewiduje formę zrzeszania się według wspólnoty zainteresowań wędkarskich, uprzejmie informuję, że nowego statutu nie otrzymaliśmy [sic! - SC]. Niemniej jednak jest nam wiadome, że nowy statut przewiduje formę organizowania klubów zainteresowań przy kołach lub okręgach na zasadach, które zostaną określone w ramowym regulaminie klubu wydanym przez ZG PZW”.

Nowe stanowisko ZO zostało wyrażone w piśmie z 17 marca 1982 r. do Klubu: „Prezydium ZO popiera ideę powoływania Klubów Zainteresowań wędkarskich PZW i tworzeniu im sprzyjających warunków społecznej aktywności, szczególnie wśród młodzieży. W świetle nowego Statutu i Ramowego Regulaminu Klubów Zainteresowań Wędkarskich PZW prosimy o zwrócenie się do Zarządu wybranego przez Was Koła, w którym minimum 15 członków wyrazi chęć powołania Klubu. Jednocześnie prosimy o powiadomienie ZO o dokonaniu wyboru i zgodzie Zarządu Koła, w ramach którego Klub będzie prowadził swoją działalność”.

Komentarz

Idea powołania Klubu zrodziła się na kanwie świeżych powiewów wiatru wolności pod koniec lat 70. Nieduża grupa wędkarzy warszawskich, miłośników połowu pstrąga i lipienia postanowiła wprowadzić nowe zasady działania w PZW. Należy przyznać, że także w wielu innych sprawach (np. C&R) „sektor ryb łososiowatych” do dzisiaj pozostaje liderem we wdrażaniu nowości z zakresu gospodarki rybacko-wędkarskiej.

Na początku lat 80. PZW nie był przygotowany do wprowadzenia reform i stworzenia instytucji klubu. Argumenty używane przez PZW, przedstawione wyżej w korespondencji, dzisiaj wywołują uśmiech na twarzy. Wówczas jednak zarówno PZW, jak i cały system polityczny, nie był przygotowany ideologicznie do przekazania szerszych uprawnień jednostkom niższego szczebla lub tworzenia struktur zdecentralizowanych.

Wiele zasad przedstawionych w regulaminie Klubu zostało opartych o rygorystyczne wzorce obowiązujące w łowiectwie. Nie można kwestionować ich walorów etycznych. Moim zdaniem przeniesienie niektórych zasad na grunt wędkarstwa nie było/jest konieczne z uwagi na odmienność obu tych form rekreacji.

Godne odnotowania jest podjęcie pod koniec lat 70. przez członków niedoszłego Klubu prób zarybienia pstrągiem potokowym wielu potoków w pobliżu Warszawy. Obecnie trudno jest ustalić, kiedy po raz pierwszy wprowadzono pstrągi. Prawdopodobnie Jeziorka była pierwszą wodą.

Idea powołania Klubu zrealizowała się dopiero w 1994 r., kiedy ZO PZW w Warszawie zarejestrował Warszawskie Towarzystwo Pstrągowe. Jednakże żadna z osób uczestniczących w wydarzeniach z początku lat 80. nie została członkiem tej nowej struktury. WTP, choć nawiązywało do tradycji niedoszłego Klubu i zaprosiło do współpracy niektórych jego inicjatorów, bazowało na członkach dawnego Akademickiego Koła ‘Bzdykfus’ w Warszawie.