P&L 71 Numer specjalny, Materiały do dziejów wędkarstwa muchowego z archiwum Józefa Jeleńskiego
Materiały do dziejów wędkarstwa muchowego z archiwum Józefa Jeleńskiego
Józef Jeleński jest jedną z kluczowych postaci w wędkarstwie muchowym w Polsce, a także w zakresie gospodarki na wodach ryb łososiowatych. W latach 80. był trenerem kadry Polski w wędkarstwie muchowym i członkiem Głównego Kapitanatu Sportowego Zarządu Głównego PZW, zajmując się kwestiami wędkarstwa muchowego. Reprezentował też Polskę w pracach Międzynarodowej Federacji Wędkarstwa Muchowego FIPS Mouche, będąc jej wiceprezydentem w latach 1989-1991.
W lipcu 2024 r. Józef Jeleński przekazał mi materiały ze swojego archiwum, za co jestem mu niezmiernie wdzięczny. Ponieważ zawierają one szereg istotnych i szerzej nieznanych informacji dotyczących udziału Polski w zawodach międzynarodowych, a także jeśli chodzi o różne kwestie techniki połowu na muszkę, więc uznałem, że należy je opublikować. Te dokumenty mają także dużą wartość dla poznania ewolucji zasad połowu podczas zawodów muchowych, ponieważ zawierają regulaminy pierwszych mistrzostw świata w 1981 r. oraz tych nad Sanem w 1985 r., a także omówienie zasad w 1984 i 1987 r.
Pierwszy regulamin zawodów z 1981 r. zawiera wiele niestandardowych zapisów. Na przykład dopuszczono połów tylko na jedną muszkę i dawano zawodnikom ostrzeżenia kolorowymi kartkami (białą, żółtą i czerwoną). Podczas MMŚ w 1984 r. był zakazu użycia streamera, odejmowano punkty za rybę niewymiarową, a także dyskwalifikowano zawodnika za dwukrotne przewrócenie się w wodzie. Konieczność uzyskania zezwolenia na trening drużyny w rzece Tormes wynikała z faktu, że był to rezerwat, a prawo połowu było ściśle ograniczone. Podczas MMŚ w 1985 r. nie dawano już kolorowych kartek. Po raz pierwszy w klasyfikacji uwzględniono lipienia.
Raport z MMŚ w 1984 r. został sporządzony szczegółowo. Ujęto w nim nawet takie drobiazgi, jak menu posiłków. Przywieziono, jako wzór, kartki na posiłki. Raport był bowiem podstawą dla organizatorów MMŚ na Sanie w 1985 r., ponieważ dążono do zapewnienia standardów międzynarodowych, obowiązujących w tym okresie.
W raporcie podano też szereg problemów, które współcześnie są trudne do wyobrażenia. Z uwagi na wysokie koszty bagażu lotniczego nie zabrano woderów do pasa, lecz jedynie do bioder. Było to tym bardziej dotkliwe, że nie sprawdziła się prognoza pogody i było zimno (w nocy padał śnieg, w dzień była burza gradowa). Na szczęście w hotelu do posiłków serwowano wino. Zwraca też uwagę zbieranie sprzętu od różnych osób i instytucji, w tym naszywki z orzełkami i napisem „Polska”. Uczestnicy pokryli koszty po około 100 USD, co było wysoką kwotą (kilka miesięcznych pensji po kursie nieoficjalnym). Nie może dziwić fakt, że inne ekipy zgłaszały się do Polaków po muszki, ponieważ robili je znakomicie. W 1992 r., gdy byłem sędzią stanowiskowym podczas MMŚ we Włoszech, ze względów językowych miałem możliwość wspierania niektórych moich kolegów. Włosi bowiem gremialnie zabiegali o nimfy, zwłaszcza plecionki, ale nie znali języków obcych.
Mało znany jest fakt, że rozważano organizację I MMŚ w 1981 r. w Polsce. Wynikało to z szybkiego rozwoju zawodów muchowych w kraju pod koniec lat 80. (m.in. w 1977 r. zorganizowano I mistrzostwa Polski, a w 1979 r., też w Polsce, pierwsze międzynarodowe zawody muchowe w ramach CIPS), a także wysokich kompetencji grona osób, w tym J. Jeleńskiego. Materiały dotyczące MMŚ w Lesku w 1985 r. pozwalają lepiej zrozumieć skalę problemów, przed którymi stali organizatorzy (np. problemy z pozyskaniem właściwych wag elektrycznych). Rysunki do informatora wykonał Julian Bohdanowicz, który regularnie publikował swoje prace w Wiadomościach Wędkarskich.
W sprawozdaniu z 1991 r. zwracają uwagę zwłaszcza dwa elementy. Pierwszym jest definicja sztucznej muszki – miała być imitacją, w dodatku tylko owada (a więc nie innych bezkręgowców); odrzucano muszki fantazyjne. Drugim była kampania Niemiec, poparta przez Austrię, Luksemburg i Jugosławię, przeciwko zawodom opartym o zasadę – „kto złowi więcej, ten lepszy”. Dylematy etyczne w tej kwestii nie zostały rozwiązane.
Słusznie zwracano uwagę, by nie dorybiać zbytnio wody rybami pochodzenia hodowlanego. Nie przestrzegano jednak tego. Na przykład, podczas MMŚ w 1992 r. we Włoszech do wody trafiła ogromna liczba tęczaków.
Podzielam wszystkie uwagi J. Jeleńskiego w sprawie książki „Encyklopédia muškárenia”. Liczne błędy w nazewnictwie entomologicznym w obszernym dodatku z muszkami świadczą o nieznajomości tych kwestii przez autora i mogą wprowadzić czytelnika w błąd.
Załączniki 1-13 dotyczą zawodów i są przedstawione w kolejności chronologicznej. W dokumentacji znajdują się dwa egzemplarze raportu z 1984 r., obydwa z drobnymi, ale różnymi defektami. Załącznik nr 3 jest więc kompilacją najlepszych stron pod względem jakości w obu raportach.
Stanisław Cios
Wykaz załączników
1. Regulamin pierwszych Mistrzostw Świata w Wędkarstwie Muchowym w Echternach, Wielkim Księstwie Luksemburga, 3-4 października 1981 r., zorganizowanych przez Federację Wędkarzy w Luksemburgu (s. 3)
2. Zgoda władz hiszpańskich na trening drużyny polskiej na rzece Tormes (s. 12)
3. Raport z Muchowych Mistrzostw Świata 1984 Salamanca – Hiszpania – Rzeka Tormes, Kraków lipiec 1984 (s. 14)
4. Kartki na posiłki dla uczestników MMŚ w 1984 r. (s. 34)
5. Fotografie z MMŚ w 1984 r. (s. 35)
6. Regulamin V Muchowych Mistrzostw Świata, Polska – Lesko – San – 1985 (wersja polska) (s. 38)
7. Regulamin V Muchowych Mistrzostw Świata, Polska – Lesko – San – 1985 (wersja angielska) (s. 44)
8. Pismo z 17.04.1985 do członków kadry narodowej i Rady Trenerów (s. 52)
9. Pismo z 09.05.1985 do Instytutu Dróg, Kolei i Mostów Politechniki Krakowskiej w sprawie wag i kamer (s. 53)
10. Informator : 5 Mistrzostwa Świata w Wędkarstwie Muchowym 21-26 V 1985 San – Polska (s. 54)
11. Fotografie z MMŚ w 1985 r. (s. 69)
12. Sprawozdanie z przygotowań i uczestnictwa w VII-ych Mistrzostwach Świata w Wędkarstwie Muchowym, Anglia: Grafham, Rutland, Test, Avington, maj 1987 (s. 72)
13. Sprawozdanie z działalności w latach 1989-1991 (dla Zarządu Głównego Polskiego Związku Wędkarskiego) (s. 84)
14. Korespondencja z Państwowym Wydawnictwem Rolniczym i Leśnym w sprawie książki Milana Kurnocika „Encyklopédia muškárenia” (s. 90)
Załącznik nr 1
Regulamin pierwszych Mistrzostw Świata w Wędkarstwie Muchowym w Echternach, Wielkim Księstwie Luksemburga, 3-4 października 1981 r., zorganizowanych przez Federację Wędkarzy w Luksemburgu
Załącznik nr 2.
Zgoda władz hiszpańskich na trening drużyny polskiej na rzece Tormes
Przekład roboczy głównych elementów pisma:
Ministerstwo Rolnictwa, Rybołówstwa i Żywności, Narodowy Instytut Ochrony Przyrody, Siedziba Prowincjonalna w Salamance
Zezwolenie na trening uczestników Mistrzostw Świata w Połowie Ryb Łososiowatych. Drużyna polska.
Wyrażam zgodę na prowadzenie przez uczestników z polskiego zespołu treningu w rezerwatach rzeki Tormes od dnia dzisiejszego:
Józef Jeleński.
Powyższe jest jedynym udostępnionym przez Krajową Federację Wędkarską. W przypadku większej liczby uczestników, ich nazwiska zostaną przekazane przez Prezesa Krajowej Federacji Wędkarskiej urzędnikom ochrony, którzy o to poproszą, w celu przeprowadzenia treningu.
Załącznik nr 3.
Raport z Muchowych Mistrzostw Świata 1984, Salamanca – Hiszpania – Rzeka Tormes, Kraków lipiec 1984
Załącznik nr 4
Kartki na posiłki dla uczestników MMŚ w 1984 r. (kolejność: na śniadanie, lunch i kolację)
Załącznik nr 5
Fotografie z MMŚ w 1984 r.
Fot. 1. Od lewej: Stanisław Ziach, Józef Tarada, Ryszard Wojdyła, Józef Jeleński, Leszek Frasik i Andrzej Małeta
Fot. 2. Hotel Regio, w którym była baza zawodów
Fot. 3. Od lewej: Józef Jeleński, Leszek Frasik, Andrzej Małeta, Stanisław Ziach i Ryszard Wojdyła
Fot. 5. Od lewej: Leszek Frasik, Bela Sarosi (zawodnik Hiszpanii, z pochodzenia Węgier, przyjaciel polskiej drużyny) i Józef Jeleński
Fot. 4. Od lewej: Józef Tarada, Józef Jeleński, Leszek Frasik, Andrzej Małeta i Stanisław Ziach
Załącznik nr 6
Regulamin V Muchowych Mistrzostw Świata, Polska – Lesko – San – 1985 (wersja polska)
Załącznik nr 7
Regulamin V Muchowych Mistrzostw Świata, Polska – Lesko – San – 1985 (wersja angielska)
Załącznik nr 8
Pismo z 17.04.1985 do członków kadry narodowej i Rady Trenerów
Załącznik nr 9
Pismo z 09.05.1985 do Instytutu Dróg, Kolei i Mostów Politechniki Krakowskiej w sprawie wag i kamer
Załącznik nr 10
Informator : 5 Mistrzostwa Świata w Wędkarstwie Muchowym 21-26 V 1985 San – Polska
Uwaga: 2 VIII 1879 został zarejestrowany statut organizacji rybackiej Krajowe Towarzystwo Rybackie w Krakowie, a 2 XI 1879 ukonstytuował się Oddział KTR dla rzeki Dunajca w Tarnowie (nie były to organizacje wędkarskie, bo w ogóle nie zajmowały się wędkarstwem). Związek Sportowych Towarzystw Rybackich powstał w styczniu 1932 r. Nie przekształcił się w PZW, lecz mocą decyzji politycznej (typowej w czasach stalinowskich) został odgórnie rozwiązany, a towarzystwom wędkarskim nakazano stać się kołami PZW, zabierając im jednocześnie majątek.
Załącznik nr 11
Fotografie z MMŚ w 1984 r
Fot. 6. Ceremonia zakończenia MMŚ w amfiteatrze w Lesku - puchar Mistrza Świata odbiera Leszek Frasik, Polska.
Fot. 7. Fot. 7. Drużyna polska. Trenerzy: Janusz Hołowacz, Zbigniew Krzepowski; zawodnicy: Ryszard Sawicki, Zdzisław Marcinów, Leszek Frasik, Krzysztof Sasuła i Andrzej Małeta.
Fot. 8. Józef Jeleński z pucharem pamiątkowym Prezydenta CIPS za organizację Mistrzostw Świata.
Fot. 9. Od lewej: Krzysztof Sasuła, Wicemistrz Świata, i Leszek Frasik, Mistrz Świata w Wędkarstwie Muchowym 1985
Fot. 10. Od lewej: Józef Jeleński i Bela Sarosi z Hiszpanii, przyjaciel polskiej drużyny.
Fot. 11. Publiczność w Krośnie na ceremonii otwarci MMŚ 1985 - Lesko, Polska
Załącznik nr 12
Sprawozdanie z przygotowań i uczestnictwa w VII-ych Mistrzostwach Świata w Wędkarstwie Muchowym, Anglia: Grafham, Rutland, Test, Avington, maj 1987
Załącznik nr 13
Sprawozdanie z działalności w latach 1989-1991 (dla Zarządu Głównego Polskiego Związku Wędkarskiego)
Załącznik nr 14
Korespondencja z Państwowym Wydawnictwem Rolniczym i Leśnym w sprawie książki Milana Kurnocika „Encyklopédia muškárenia”
