O lipieniach górnej Gwdy
O lipieniach górnej Gwdy
Jedną z naszych najciekawszych wód pstrąga i lipienia jest Gwda w okolicy Lędyczka. Jest to trudna rzeka dla początkującego wędkarza, głównie za sprawą mętnej (latem zielonej) wody, spowodowanej zakwitem w jeziorze Wielim, przez które przepływa. W latach 2001-2002 trzykrotnie zawitałem nad Gwdę. Poniżej przedstawiam wyniki moich obserwacji wraz z danymi dotyczącymi odżywiania się ryb. W analizie uwzględniłem też lipienie złowione dawniej przez Darka Kręcigłowę z Czarnego, któremu dziękuję za okazaną pomoc: w okolicy
-6-
Tabela 1. Zawartość żołądków 20 lipieni złowionych w górnej Gwdzie w okolicy Lędyczka (skróty: d - domek chruścika, l - larwa, p - poczwarka, sub - subimago, im - imago)
Łomczewa (1993 r.) i Domyśla (1994 r.), a także w Lędyczku (1988 r.). Nadmienię jeszcze, że w numerze 5 P&L podałem dane dotyczące zawartości żołądków lipieni złowionych w Gwdzie w okolicy Płytnicy.
W 2001 r. warunki połowu były dobre. Woda była czysta i w niektórych miejscach ryby ładnie żerowały do suszu. W październiku 2002 r. było bardzo zimno. Temperatura powietrza wynosiła 0ºC i wiał silny i mroźny północny wiatr. Poziom wody był raczej niski. W tych warunkach ryby jednak żerowały dobrze, nawet powierzchniowo! W listopadzie tego roku poziom wody był już wysoki po licznych i intensywnych opadach deszczu. Na wodzie nie widziałem żadnego oczka. Trudno było złowić cokolwiek.
-8-
Tabela 2. Długość całkowita (TL), masa (W), współczynniki kondycji (K) i płeć lipieni z Gwdy.
Lp TL W K Płeć
1 310 215 0.69 F
2 320 237 0.74 M
3 323 231 0.72 M
4 324 226 0.70 M
5 327 265 0.81
6 362 362 1.00 M
Odżywianie ryb
1. Najważniejszymi organizmami zjadanymi przez lipienie w Gwdzie w okolicy Lędyczka są jętki Baetis, meszki, chruściki Hydropsyche i ochotki. W porównaniu do odcinka w Płytnicy brak praktycznie jest tu pinezki Aphelocheirus aestivalis oraz chruścików Brachycentrus subnubilus i Ceraclea fulva.
2. Interesująca jest obecność dwóch larw dużych (ok. 4 cm długości) chruścików z rodziny Phryganeidae. Rzadko je znajdowałem w żołądkach ryb z rzek północnej Polski, ponieważ te chruściki z zasady żyją w wodzie stojącej.
3. Interesująca jest również obecność larw jętki majowej Ephemera. W szczególności wyjątkowa jest obecność aż 13 osobników w żołądku lipienia z listopada 2002 r. Były tam larwy dwóch generacji (roczników) – z 2001 i 2002 r. (w naszych wodach zazwyczaj żyją one pełne dwa lata). Ich liczna obecność w żołądkach ryb w tym czasie wynika z wysokiego stanu wody i wypłukiwania larw z osadów dennych. W normalnych warunkach poza okresem wylotu te jętki rzadko stają się pokarmem ryb w większych ilościach. W górnej Gwdzie jest duża populacja tej jętki, co z pewnością zainteresuje wędkarzy lubiących łowić pstrągi i lipienie w okresie jej wylotu.
4. Zwraca uwagę dobre żerowanie powierzchniowe lipieni jesienią. W październiku 2002 r. mimo fatalnych warunków pogodowych na wodzie było mnóstwo wylatujących jętek Baetis. Zresztą tak intensywnego wylotu tych jętek już dawno nie widziałem w naszych rzekach. W wielu miejscach lipienie przebywały przy samym brzegu na prawie stojącej wodzie, zwłaszcza jeśli tam była rynienka i od czasu do czasu zgarniały jętki. Do suchej wychodziły również lipienie z głębokiej (około 2 m) wody.
Bezkręgowce lądowe stanowiły natomiast niewielki odsetek pokarmu, mimo intensywnego żerowania powierzchniowego. Podobnie w okolicy Płytnicy bezkręgowce lądowe nie odgrywały prawie żadnej roli w pokarmie lipieni w sierpniu.
Informacje wędkarskie
1. Podstawową metodą połowu lipieni w Gwdzie w okolicy Lędyczka jest oczywiście obciążona nimfa. Zazwyczaj łowi się „w ciemno”, choć w niektórych miejscach, gdy woda jest czysta, można wypatrzyć lipienie. Najważniejsza przy połowie na nimfę jest umiejętność lokalizacji ryb, tym bardziej, że potrafią one przebywać w miejscach uznanych za nietypowe na innych wodach (np. z wolnym przepływem). Konstrukcja muszki ma drugorzędne znaczenie. Połów jest znacznie utrudniony dużą ilością roślinności wodnej, która w wielu miejscach utrzymuje się jeszcze w listopadzie.
2. W niektórych miejscach, zwłaszcza ze spokojną lub płytką wodą, jesienią dobre wyniki przynosi sucha muszka. Jest ona nawet znacznie skuteczniejsza niż nimfa, z uwagi na trudność prowadzenia nimfy w tych miejscach. Złe, a nawet najgorsze warunki pogodowe, nie muszą stanowić przeszkody dla ryb w żerowaniu powierzchniowym. Czynnikami ograniczającymi takie żerowanie jest wysoka i mętna woda.
-9-
W październiku 2002 r. natomiast zauważyłem, że na odcinkach z wolną wodą lipienie ostrożnie wychodziły do suchej muszki. Niewymiarowe osobniki stosunkowo łatwo można było złowić już przy pierwszym lub drugim przepuszczeniu muszki. Nieco inaczej było natomiast z większymi rybami. Jeśli po zgarnięciu muszki nie udało się przyciąć lipienia, to był on już trudny do złowienia. Skrzętnie omijał muszkę lub nawet przestawał żerować powierzchniowo przez jakiś czas.
