O pstrągach Dunajca
Poniżej przedstawiam kolejne dane o odżywianiu się pstrągów potokowych w Dunajcu. Część z nich ma wartość historyczną, gdyż 18 ryb zostało złowionych przed wybudowaniem zapory w Czorsztynie. Materiał został zebrany w następujących terminach:
- 5 czerwca 1994 r. - podczas zawodów im. Romaniszyna, na odcinku Krościenko-Gołkowice. Łowiono w godz. 10.00-14.00. Woda była podwyższona (tradycyjnie), z uwagi na deszcz.
- 5 czerwca 1995 - podczas zawodów im. Romaniszyna (dane jak wyżej). Woda była podwyższona o ok. 20 cm. Wśród pstrągów były dwie duże ryby (44 i 5 cm).
- 20-21 sierpnia 1994 r. - podczas zawodów ZO PZW w Katowicach, na odcinku koło Sromowców. Woda była normalna (czysta). Pierwszego dnia łowiono w godz. 15.00-19.00, a drugiego w godz. 9.00-13.00.
- 2003 i 2004 r. - w okolicy Ostrowska poniżej Nowego Targu podczas moich połowów rekreacyjnych.
Uwagi o odżywianiu się ryb
1. Generalnie żerowanie pstrągów nie było intensywne w omawianych okresach. Zresztą podobnie było w moim wcześniejszym materiale, liczącym 21 pstrągów (zob. P&L nr 3 i tabl. 11 w książce Co zjada pstrąg?). Wskazuje na to stosunkowo niewielka liczba ofiar. Jedynie pojedyncze ryby żerowały intensywniej. Ponadto, w żołądkach było dużo pustych domków chruścika Oligoplectrum maculatum, nie mających żadnej wartości odżywczej dla ryb.
2. W żołądkach dwóch wspomnianych największych pstrągów były ryby. U pstrąga o długości 50.5 cm była jedna ukleja, a u tego 44 cm - dwie ukleje i jedna rybka karpiowata. Nie mam natomiast zapisanych długości pozostałych pstrągów, w których były rybki (w trakcie zbierania materiału z zawodów zazwyczaj muszę się spieszyć, gdyż organizatorzy lub zawodnicy na ogół zainteresowani są natychmiastowym zabraniem ryb w celach konsumpcyjnych). We wcześniejszym materiale opublikowanym na łamach P&L było 9 ryb; ponadto, w mojej książce podałem, że w siedmiu pstrągach stwierdziłem razem pięć ryb o długości 5-10 cm. Tak więc w Dunajcu ryby nierzadko są zjadane przez pstrągi, choć z zasady przez większe osobniki.
3. Zasadniczo skład gatunkowy ofiar pstrągów jest zbliżony do tego u lipieni, przedstawionego dalej. Należy to wiązać z dostępnością ofiar. Najważniejsza różnica polega na raczej małej liczbie ochotek zjadanych przez pstrągi, co jest zjawiskiem powszechnym także w innych wodach (w miarę wzrostu pstrągi coraz rzadziej zjadają drobne ochotki). Pstrągi wolą więc pobierać większy pokarm. Jest to dobrze widoczne u ryby złowionej 7 sierpnia 2004. Żołądek był wypchany 18 larwami Oligoneuriella rhenana, obok których było tylko 5 innych ofiar. Zawartość żołądków lipieni z listopada 2003 r. wyraźnie wskazuje, że na tym samym odcinku jest też dużo ochotek.
Wnioski wędkarskie
1. Z moich danych (także dotyczących lipienia) wynika, że dawniej na odcinku poniżej Nowego Targu woda była znacznie zanieczyszczona. Świadczy o tym skład gatunkowy bezkręgowców zjadanych przez ryby, zwłaszcza obecność wielu ochotek i jętek Baetis. W ostatnich latach nastąpiła pewna poprawa czystości wody, o czym świadczy liczna obecność jętek Oligoneuriella rhenana. W materiale z zawodów z 23 sierpnia 1987 r. (zob. P&L nr 3)
-2-
Tabela 1. Zawartość żołądków 20 pstrągów potokowych złowionych w Dunajcu (skróty: l – larwy, d - domki chruścików, p – poczwarki, s – subimagines, im – imagines).
5.VI.94 3.VI.95 20-21.VIII.94 26.VII.03 7.VIII.04
Liczba ryb: 5 6 7 1 1
Chruściki
Hydropsyche l 3 1 2
Hydropsyche pp 4 1 2
Rhyacophila l 1 1
Hydroptila l 3
Oligoplectrum maculatum l+d 113 1 17
Psychomyia pusilla l 1
Brachycentrus subnubilus d 5
n. det. l 1
n. det. im 1
Jętki
Baetis l 3 1 8
Baetis s 51 1
Baetis im ♀ 1
Seratella ignita l 12 1
Oligoneuriella rhenana l 3 18
Heptageniidae l 2 2
Muchówki
Chironomidae l 2 1 108 3
Chironomidae p 3 57 3
Chironomidae im 3
Simuliidae l 1 14
Simuliidae p 5
Limoniidae p 1
Tipulidae l 1
n. det. im 1 1
Widelnice
Nemouridae l 2
Nemouridae im 1
Perlidae l 1
Dytiscidae l 1
Erpobdella (pijawka) 22 2 1
Ślimaki
Ancylus fluviatilis (przytulik) 1 2
Lymnaea 1
n. det. 1
Bezkręgowce lądowe
Aphididae 1
Homoptera 2
Diptera im 1
Coleoptera im 1
-3-
Dermaptera 1
Ryby
Cyprinidae (karpiowate) 1
Alburnus alburnus (ukleja) 3
n. det. 1 1
Razem 156 70 204 58 23
Średnia liczba ofiar na rybę 31 12 29 58 23
wyraźnie widoczna była obecność tej jętki dopiero u ryb w dół od Frydmana, czyli poniżej ujścia Białki.
Nadmienię jeszcze, że podczas pobytu w okolicy Ostrowca w latach 2003 i 2004 wielokrotnie miałem przyjemność podziwiać masowy lot godowy tej jętki. Co prawda nie stwierdziłem wówczas intensywnego żerowania powierzchniowego pstrągów i lipieni, ale klenie i jelce wyraźnie ożywiały się w tym czasie i chętniej atakowały zarówno suche, jak i mokre muszki. Pojedyncze małe pstrągi również wykazywały większą aktywność o zmierzchu.
2. Zawartość żołądków wskazuje, że połów na małe muszki raczej nie przyniesie sukcesu w przypadku pstrągów, gdyż nie interesują się one mniejszymi ofiarami. Wydaje się, że muszki na haczyku #8 lub większym mogą rokować największe szanse złowienia wymiarowej ryby. Oczywiście duże mokre muchy i streamery są wskazane na największe pstrągi, ale tych jest raczej niewiele, w dodatku żerujących rzadko.
