Wędkowanie w Finlandii. Cz. XIX. Lipienie z jezior Ukonselkä i Janis
Wędkowanie w Finlandii. Cz. XIX. Lipienie z jezior Ukonselkä i Janis
Od 26 do 30 czerwca 2001 przebywałem w pobliżu jeziora Kirakka, położonego na północny-wschód od jeziora Inari w Laponii. Odwiedziłem wówczas dwa jeziora – Ukonselkä i Janis. Obydwa są oligotroficzne z dużymi obszarami bardzo płytkiej wody (1-2 m). Łowiłem praktycznie tylko w pobliżu bystrzyny (mającej długość około 500 m) łączącej obydwa jeziora. Sama bystrzyna jest natomiast zamknięta dla wędkarzy, gdyż jest traktowana jako matecznik.
Odżywianie się lipieni
1. Lipienie żerowały stosunkowo dobrze, o czym świadczy średnia ilość ofiar (145 i 167 osobników odpowiednio w jeziorach).
2. Żerowanie powierzchniowe nie było intensywne. Ryby sporadycznie zbierały imagines owadów wodnych (jętek i widelnic) i bezkręgowce lądowe. Zwraca uwagę całkowity brak mszyc, które miały tak duże znaczenie w czerwcu 2000 r. w niektórych wodach w okolicy jeziora Inari.
3. Ryby przemieszczały się z bystrzyn na jezioro i zapewne odwrotnie. Wskazuje na to zawartość żołądków, a zwłaszcza obecność owadów rzecznych, razem z typowymi dla wód stojących (np. chrząszczami i wioślakami).
4. Wszystkie cierniczki zostały stwierdzone w żołądku jednej ryby, która prawdopodobne wypracowała sobie technikę ich łapania, albo przebywała w miejscach ich koncentracji.
-15-
Tabela 1. Zawartość żołądków 7 lipieni złowionych w jeziorach Ukonselkä i Janis (skróty: l - larwa, p – poczwarka, pp – pływająca poczwarka chruścika, sub – subimago, im – imago).
Ukonselkä Janis
Ilość ryb: 2 5
Chruściki
Rhyacophila nubila l 4
Polycentropus flavomaculatus l 22
Leptoceridae l 4 4
Limnephilidae l 1
Phryganeidae l 3
Muchówki
Simuliidae l 53 323
Simuliidae p 6
Simuliidae im 10
Chironomidae l 107 33
Chironomidae p 64 211
Chironomidae im 8 4
Ceratopogonidae l 32
n. det. l 1
Jętki
Baetis l 2 35
Baetis sub 31
Baetis im ♀ 8 4
Leptophlebia vespertina im ♀ 3
Ephemerella l 4
Ephemerella im ♀ 2
Widelnice
Amphinemura l 9
Amphinemura im 1
Nemura [avicularis i flexuosa] im ♀ 7
Nemura avicularis im ♂ 1
Leuctra im ♀ 1
Isoperla l 1 12
Isoperla im ♂ 1
Arcynopteryx compacta im ♂ 1
Chrząszcze
Dytiscidae im 44
Haliplidae im 2
Sialis morio (żylenice) 1 2
Corixidae (wioślaki) 21
Mięczaki
Lymnaea 3 5
Pisidium 1
Organizmy lądowe
Coleoptera im 3 7
Diptera im 2
-16-
Formicidae 3
Hymenoptera 4
Homoptera 1
Aranei 1
Ryby
Pungitius pungitius (cierniczek) 8
n. det. 2
Razem 289 834
Ilość ofiar/ 1 lipienia 145 167
Tabela 2. Długość całkowita (TL w mm), masa (W w gramach) oraz współczynniki kondycji (K) lipieni z Ukonselkä (zaznaczone gwiazdką) i Janis.
Lp TL W K
1 309 225 0.73
2* 315 235 0.75
3* 322 261 0.81
4 324 270 0.83
5 340 294 0.86
6 362 367 1.01
7 374 420 1.12
5. Zwraca uwagę stosunkowo duża ilość chruścików Polycentropus flavomaculatus. Jest to na razie najbardziej intensywne znane mi żerowanie lipieni na tych owadach. Przypuszczam, że larwy stają się dostępne dla ryb w czasie pływania w toni wodnej (raz zaobserwowałem jednego osobnika pływającego w wodzie).
Nadmienię, że jest to chruścik bardzo pospolity również w Polsce, ale dotychczas stwierdziłem go bardzo rzadko w żołądkach naszych ryb.
6. Interesująco wypada porównanie pokarmu z obu jezior. W Ukonselkä lipienie zostały złowione w pobliżu wypływu z jeziora. Dominującym pokarmem były ochotki (larwy!) spływające z jeziora. Ciekawa jest też obecność bardzo drobnych muchówek Ceratopogonidae.
W Janis natomiast łowiłem w pobliżu ujścia bystrzyny do jeziora. Pokarm ryb był bardzo różnorodny, gdyż obejmował zarówno bezkręgowce wodne (zwłaszcza meszki, jętki Baetis i widelnice), jak i lądowe (nie wspominając o rybach). Ochotek było znacznie mniej i dominowały poczwarki (!). Ta większa różnorodność pokarmu wydaje się wskazywać również na większą ilość pokarmu przy ujściu cieku, niż przy wypływie z jeziora. Stąd prawdopodobnie większa była ilość ryb w Janis niż Ukonselkä, co było odzwierciedlone w lepszych wynikach wędkarskich.
7. Lipienie były w słabej kondycji, o czym świadczą współczynniki przedstawione w Tabeli 2.
Obserwacje wędkarskie
Łowiłem zarówno na spinning (błystki obrotowe #1, srebrne oraz miedziane) jak i na sztuczną muszkę. Na muszkę miałem w zasadzie same niewymiarowe osobniki. Wymiarowe ryby, które nie pływały blisko brzegu, znacznie łatwiej było można złowić na spinning, gdyż można było posłać przynętę dosyć daleko. Jednakże łowienie na spinning wcale nie było łatwe, ponieważ trzeba było wykonać bardzo dużą ilość rzutów zanim coś skubnęło. Ponadto wiele ryb się spięło w trakcie holu.
Prawdopodobnie połów z łodzi mógłby dostarczyć więcej wrażeń, gdyż wiele ryb oczkowało z dala od płytkiego brzegu. Łodzi jednak nie miałem.
