Wędkowanie w Finlandii. Cz. XXV. Pstrągi i lipienie z Isojoki
Wędkowanie w Finlandii. Cz. XXV. Pstrągi i lipienie z Isojoki
Na początku lipca 2008 r. spędziłem kilka dni na rzeką Isojoki, położoną w zachodniej części Finlandii, około 50 km na północ od miasta Pori. W okolicy wsi Vanhakylä są bystrzyny o długości około trzech kilometrów. W górnym odcinku są liczne głazy pokryte
-4-
Tabela 1. Zawartość żołądków jednego lipienia i czterech pstrągów potokowych (PP) złowionych w Isojoki 7-8 lipca 2008 r. (skróty: l – larwa, p – poczwarka pp – pływająca poczwarka chruścika, w – wylinka, sub – subimago, im – imago).
Lipień PP 40 PP 42 PP 25 PP 25
Chruściki
Hydropsychidae l 2 1
Hydropsychidae pp 1
Rhyacophila l 2 4
Rhyacophila w 1 1
Rhyacophila dorsalis pp 1 1
Psychomyia pusilla pp 2
Psychomyia pusilla im ♀ 231 14 1
Psychomyia pusilla im ♂ 1 1
Limnephilidae l 2 1
Leptoceridae l 3
n. det. domki puste 4
n. det. im 1
Jętki
Baetidae l 15 11 5 1
Baetidae im ♀ 17 3 1 1
Ephemerellidae l 2 1 2
Ephemerellidae w 1
Ephemerellidae sub 1
Ephemerellidae im ♀ 3
Heptagenia l 2
Muchówki
Chironomidae l 2
Chironomidae p 1
Chironomidae im 3
Simuliidae l 1
Simuliidae im 1 2
Nemouridae im (widelnica) 1 1
Coleoptera l (chrząszcz) 1
Ancylus fluviatilis (przytulik) 8
Bezkręgowce lądowe
Formicidae (mrówki) 29
Diptera im (muchówki) 12 7 1 2
Hymenoptera (błonkówki) 1 1
Lepidoptera l (gąsienica) 1
Homoptera (pluskwiaki) 2 1
Aranei (pająk) 1
Razem 317 55 22 14 11
gęstym „mchem”. Jest to jedna z najpiękniejszych wód, w jakich dotychczas łowiłem. W dolnym natomiast, o wolniejszym nurcie, podłoże jest głównie żwirowe. Rzeka ma szerokość kilkunastu metrów. Na bystrzynach głębokość wody wynosi 50-100 cm. Woda ma
-5-
odcień brązowy.
W rzece dominują pstrągi potokowe. Liczna jest populacja lipienia. Jesienią w rzece pojawiają się pstrągi morskie. Te ryby pochodzą z zarybień. Naturalna populacja składa się głównie z okoni, płoci i szczupaków, których w rzece jest jednak niewiele, o czym będzie dalej.
Odcinkiem rzeki w Vanhakylä zarządza lokalne towarzystwo wędkarskie. Cena licencji dobowej wynosi 17 €. Wolno zatrzymać pięć ryb łososiowatych w ciągu dnia. Wymiary ochronne: pstrąg (potokowy i morski) – 40 cm, lipień – 35 cm. Połów na muszkę jest dozwolony w okresie 1.VI-10.IX. Od 11.IX do 15.XI jest całkowity zakaz połowu.
Licencje kupuje się samemu, korzystając ze skrzynki przy jednym z domów. Na druku wypisuje się dane osobowe i termin połowu, po czym jedną część druku wraz z pieniędzmi wsadza się do koperty i wrzuca do oddzielnej skrytki, a pozostałą część druku zabiera ze sobą. W skrzynce są też drobne pieniądze, gdyby ktoś nie miał dokładnie 17 €.
Łowiłem 7 i 8 lipca. Przerzuciłem około 200 pstrągów (prawie wszystkie w granicach 20-30 cm), z których dwa były wymiarowe (40 i 42 cm). Praktycznie co 2-3 rzut było branie. Gdy łowiłem poniżej bystrzyny w głębokim dole z prawie stojącą wodą (chciałem sprawdzić, czy są okonie), na mokrą muszkę prowadzoną przy dnie miałem pstrąga około 50 cm, ale zerwał zestaw. Przerzuciłem też około 50 lipieni, z których jeden miał 35 cm (reszta poniżej 30 cm).
Łowiąc w tej wodzie poczyniłem kilka interesujących obserwacji. Po pierwsze, na bystrzynach między głazami praktycznie w ogóle nie było lipieni. W tych miejscach były prawie same pstrągi i to w ogromnej ilości. Lipienie natomiast były skoncentrowane w dolnym odcinku na płaniach i płytkich bystrzynach, choć były tam też pstrągi (proporcje obu gatunków były równe). Po raz pierwszy stwierdziłem takie interesujące rozmieszczenie obu gatunków w rzece. Ewidentnie lipienie unikały odcinków o dużym spadku z głazami.
Druga obserwacja dotyczy odżywiania się ryb. W tabeli 1 podana jest zawartość żołądków trzech wspomnianych ryb, wraz z dwoma pstrągami po około 25 cm, złowionymi na błystkę przez napotkanego młodego wędkarza (stwierdził on, że były nikłe szanse na przeżycie, z uwagi na penetrację czaszki przez kotwiczkę).
Najbardziej interesująca jest obecność samic chruścika Psychomyia pusilla, a zwłaszcza aż 231 osobników u lipienia, z których około 75% stanowiły samice z pełnym odwłokiem jaj (reszta z całkowicie lub częściowo opróżnionym). Nadmienię, że w całym moim dotychczasowym materiale z ponad 20 lat badań stwierdziłem 457 pływających poczwarek i 76 imagines, w tym 29 samic i 3 samce (zob. Cios S. 2005. Chruściki i wędkarze. IX. Psychomyidae. Trichopteron, Biuletyn Sekcji Trichopterologicznej Polskiego Towarzystwa Entomologicznego, 17:5). Potwierdzają się moje dotychczasowe obserwacje, że samice P. pusilla są zjadane głównie w związku ze składaniem jaj. U tego gatunku znane jest składanie jaj na przedmiotach zanurzonych w wodzie, co oznacza, że owady są pobierane w toni - kiedy płyną do dna, lub spływają po zakończeniu składania jaj. Nowością jest natomiast tak duża liczba samic. Jest to więc już drugi udokumentowany przeze mnie przypadek (wcześniejszy zob. P&L nr 21), że ryby zjadają samice chruścików nurkujących w celu złożenia jaj, co oczywiście ma implikacje dla niektórych założeń taktyki i teorii wędkarstwa muchowego.
Lipień został złowiony około godziny 23.00, a pstrągi: 40 cm - 18.00, 42 cm - 13.00, 25 cm – w południe. Ewidentnie składanie jaj odbywało się w godzinach wieczornych (co jest powszechne u chruścików), gdyż wszystkie osobniki były w stanie świeżym.
